 Hans Christian Andersen, urodzony 2 kwietnia 1805 Duński autor i poeta, który napisał wiele opowiadań, baśni, wierszy, sztuk, a nawet esejów podróżniczych. Najszerzej znany jest dzięki swym kilkuset baśniom, które przetłumaczone zostały na wiele języków świata.
Niektóre z nich zostały nawet zekranizowane, co jest dość zabawne, biorąc pod uwagę, iż HCA zamierzał pierwotnie zostać aktorem i pisać sztuki teatralne. Nie wyprzedzajmy jednak biegu wydarzeń. Zacznijmy, tak jak Hans Christian, w prowincjalnym mieście Odense na początku dziewiętnastego wieku. 1805 - Hans Christian, syn szewca
Rodzicami HCA byli szewc Hans Andersen i praczka Anna Maria Andersdatter. Urodził się on w Odense, które znajduje się na wyspie Fionii, w samym sercu Danii. Rodzina jego była dość uboga, lecz ojciec robił dla niego zabawki, a także umożliwił mu oglądanie przedstawień lokalnej trupy teatralnej. Czyżby przyszły aktor?
Ojciec Hansa Christiana zaciągnął się do wojska, by walczyć w wojnach napoleońskich. Udało mu się je przeżyć, lecz nigdy całkowicie nie wyzdrowiał, a w dwa lata po powrocie zmarł. Hans Christian miał wówczas zaledwie 11 lat, lecz zaczął już pomagać w utrzymaniu domu parając się rozmaitymi pracami w mieście. Hans Christian zafascynowany był wciąż teatrem, a natura nie poskąpiła mu żywej wyobraźni. Zrobił sobie miniaturowy teatr i czytał wciąż książki. Uciekał od surowych nieraz warunków życia w biednych dzielnicach Odense w świat komedii Holberga, sztuk Szekspira i opowieści Szeherezady. Pragnął wykorzystać swe zainteresowania, by wyrwać rodzinę z ubóstwa. Oprócz podejmowania prac u miejscowych kupców, rozpoczął również zabawiać wieczorami zamożniejsze rodziny dając w ich domach popisy śpiewu, tańca i humoru. Miał przy tym wiele zamierzeń: zarabiał pieniądze, ćwiczył się w roli śpiewaka, aktora i komedianta, a także pozyskiwał mogące wesprzeć jego karierę znajomości. Wyprawa do królewskiej Kopenhagi!
W kilka miesięcy po swym bierzmowaniu, czternastoletni Hans Christian opuścił Odense, by przybyć do Kopenhagi. Próbował tam dostać się do Królewskiego Teatru, lecz kandydatura jego została zdecydowanie odrzucona. Pierwszych kilka lat w Kopenhadze było naprawdę ciężkie. Hans Christian wszystkimi sposobami starał się dostać do teatru jako tancerz baletowy, aktor bądź śpiewak. Gdy żaden z jego wysiłków nie został uwieńczony powodzeniem, zaczął wreszcie pisać sztuki. Nie odniósł dzięki temu natychmiastowego sukcesu, lecz sprawiło to, iż zauważony został jego talent, a on sam wysłany został do szkoły. W Kopenhadze Andersen poznał dwie rodziny – o nazwiskach Collin i Wulff – z których obie stały się dlań jak jego własna. Poznał tam również wiele osób z wyższych sfer stolicy, odbierając także gorzką lekcję na temat zależności od dobrej woli innych ludzi. Ponieważ Hans Christian zdecydował się poświęcić swe życie sztuce, jedna tylko leżała przed nim droga: musiał piąć się do góry i iść naprzód. Niełatwo było opuścić jeden poziom świata i zdobyć oparcie oraz akceptację na innym, wyższym. Znów w szkole, czy kiedyś się stąd wydostanę?
Hans Christian wysłany został do szkoły w Slagelse i Elsinore, lecz dokładał wszelkich starań, by pozostać w kontakcie ze swymi nowymi przyjaciółmi w Kopenhadze. Próbował przekonać nie tylko wszystkich innych, lecz zapewne i samego siebie, iż jest to tylko chwilowa sytuacja, a on sam zamierza wkrótce powrócić! Znajomości owe dawały również Hansowi Christianowi z jego niskim urodzeniem znakomitą okazję do nabycia kultury i ogłady powiązanych z wyższymi sferami przeżywającej wówczas swój okres świetności Kopenhagi. Hans Christian, który był w gruncie rzeczy chłopcem wrażliwym i sentymentalnym, nauczył się posługiwać lekkim i ironicznym dowcipem kopenhaskim. Owe szkolne lata nie były zbyt szczęśliwe. Andersen mieszkał z dyrektorem swej szkoły, którego niespecjalnie lubił. Zapowiedziano mu jednak, że jeśli chce gdziekolwiek zajść, musi ową edukację zakończyć, starał się więc jak mógł i otrzymywał całkiem dobre oceny. Wróciłem – i jestem teraz pisarzem!
Andersen powrócił do Kopenhagi i sam opublikował swą pierwszą książkę Fodreise (Podróż piechotą z Kanału Holmena do Wschodniego Przylądka wyspy Amager), gdyż wydawca Reitzel nie był skłonny zapłacić mu żądanej sumy. Wydanie 500 egzemplarzy wyprzedane zostało bardzo szybko, w której to sytuacji Reitzel chętnie zapłacił, ile trzeba, by móc opublikować drugie wydanie. Hans Christian zaczął studiować na uniwersytecie i wciąż pisał. Kilka opublikowanych przezeń sztuk i wierszy zyskało pewien rozgłos, a sam Andersen zdobył sobie wreszcie niejaką pozycję w Kopenhadze. Podczas podróży na wieś zakochał się w dziewczynie zwanej Riborg Voigt, lecz była ona zaręczona i nie podzielała jego odczuć. Andersen zakochał się później jeszcze kilkakrotnie, lecz za każdym razem z tak samo niefortunnym skutkiem. Jego uczucia nie zostały nigdy odwzajemnione przez nic więcej niż przyjaźń.W 1835 opublikowane zostały w Danii jego pierwsze baśnie. Nie zostały jednak one odebrane jako nic wyjątkowego jeszcze przez szereg lat, aż wreszcie doceniono, szczególnie w Niemczech, ich wyjątkową treść i humor. Andersen był pierwszym pisarzem, który pisanie dla dzieci traktował poważnie, a ponadto pisał językiem codziennym, potocznym, aby bawić dzieci, zamiast pisać językiem dorosłych, by je edukować. Był za to krytykowany, lecz niewątpliwie przyczyniło się to do popularności jego baśni. Podróże i sława
Andersen zdawał sobie wciąż sprawę ze znaczenia poszerzania swych znajomości. Dla ówczesnych artystów podróże po świecie były mniej więcej tak samo ważne, jak trasy koncertowe dla dzisiejszych zespołów rockowych: były sposobem na zdobycie i utrzymanie fanów. Hans Christian stał się częstym gościem w duńskich i zagranicznych rezydencjach oraz dworach królewskich czy książęcych. Andersen podróżował najpierw do Niemiec i Włoch, a następnie do wielu innych miejsc w Europie, niestety nie docierając nigdy na tereny obecnego państwa polskiego. Niemcy stały się dlań drugim domem, w którym miał wielu przyjaciół. Często przejeżdżał przez Niemcy w trakcie swych 29 zagranicznych podróży, które zajęły łącznie około 9 lat jego życia. Wyprawa do Włoch stała się inspiracją dla powieści Improwizator, która odniosła znaczny sukces w Danii i za granicą. Sława Hansa Christiana rosła gwałtownie od okolic roku 1835, kiedy to jego powieści stały się dobrze znane w Niemczech. Mniej więcej dziesięć lat później uznanie zawdzięczał już głównie swym baśniom. Wtedy też nadszedł wielki przełom w Anglii oraz Ameryce, gdzie zarówno jego baśnie, jak i powieści stały się niezwykle popularne. Andersen był zwolennikiem nowych technologii i z wielkim entuzjazmem pisał o swej pierwszej podróży pociągiem. Miał wysokie mniemanie na temat przemysłu i jego osiągnięć, zachwycały go też nowe środki komunikacji. Był jedną z pierwszych osób, które ujrzały działanie telegrafu i stwierdził, iż wynalazek ów da światu "jednolity stan duchowy", jak wiele osób mówi dziś o internecie. Prawdziwie znamienity
W 1846 Andersen otrzymał od króla pruskiego Fryderyka Wilhelma IV stopień szlachecki Czerwonego Orła. W 1851 mianowany został w Kopenhadze profesorem honorowym, a w 1859 król bawarski Maksymilian II nadał mu Order Kultury i Nauki Maksymiliana. Od czasu swej młodości Andersen kilka zaledwie razy odwiedził Odense, swe rodzinne miasto. W 1867 jednak, gdy mianowany został w Danii honorowym Doradcą Stanu, Odense również chciało przyczynić się do uczczenia swego znamienitego syna i w grudniu owego roku nadało mu honorowe obywatelstwo miasta. Hans Christian Andersen zmarł w sierpniu 1875 i pochowany został na cmentarzu Assistens w Kopenhadze. |
