Hans Christian Andersen, geboren op 2 April 1805

Een  Deens schrijver en dichter die heel wat verhalen, sprookjes, gedichten, toneelstukken, boeken en zelfs reisessays schreef.

We kennen hem het best van zijn sprookjes, een honderdtal verhalen die wereldwijd vertaald zijn in alle mogelijke talen.

Sommige verhalen werden ondertussen al verfilmd en dat is eigenlijk wel grappig, aangezien HCA oorspronkelijk acteur en toneelschrijver wilde worden.
Maar we lopen op de zaken vooruit. We keren eerst samen met Hans Christian terug naar het begin van de negentiende eeuw, naar het provinciestadje Odense.

1805 - Hans Christian, zoon van een schoenmaker
De ouders van HCA waren Hans Andersen en Anna Maria Andersdatter. Zijn vader was een schoenmaker. Zijn moeder werkte als wasvrouw. Hij werd geboren in Odense, een stadje op het Deense eiland Funen. Het gezin was dan wel arm, maar de vader van Hans Christian maakte zelf speelgoed voor zijn zoon en zorgde ervoor dat hij af en toe naar een toneelstuk kon gaan kijken in een plaatselijke schouwburg.

Was HCA toen al een acteur in wording?
De vader van Hans Christian vocht mee in de napoleontische oorlogen. Hoewel hij uiteindelijk terugkeerde, herstelde hij nooit helemaal en stierf twee jaar later. HCA was op dat moment slechts 11 jaar oud, maar toch begon hij hier en daar wat geld te verdienen voor het gezin. Hij deed dit door met klusjes op te knappen in de stad.

Hans Christian bleef gefascineerd door het theater en had een rijke verbeelding. Hij knutselde voor zichzelf een miniatuurtheater en las veel boeken. Hij ontvluchtte het soms harde leven in de armenbuurten van Odense door zich onder te dompelen in de komedies van Holberg, de stukken van Shakespeare en de sprookjes van Duizend-en-een-nacht.

Hij verlangde ernaar via die weg zijn arme thuis achter te laten. Naast het geld dat hij verdiende door hier en daar een klusje op te knappen, begon hij 's avonds rijkelui te amuseren met liedjes, dans en sketches bij hun thuis. Hij had meer dan één bedoeling: Hij wou niet alleen geld verdienen, hij wou zich ook oefenen als zanger, toneelspeler of komediant. Tot slot wou hij contacten leggen met mensen die zijn carrière vooruit konden helpen.

Op naar het Kopenhagen van de koning!
Enkele maanden na zijn plechtige communie verliet HCA Odense en reisde hij naar Kopenhagen. Hij was toen pas veertien. Hij probeerde binnen te raken bij het Koninklijk Theater, maar werd nogal hardhandig weggestuurd. De eerste jaren in Kopenhagen waren erg hard. Hans Christian stelde alles in het werk om een voet tussen de deur te krijgen als balletdanser, toneelspeler of zanger. Toen al zijn pogingen uiteindelijk waren mislukt, ging hij maar toneelstukken schrijven. Ook dat was niet meteen een succes, maar sommigen erkenden zijn talent en stuurden hem naar een goede school.

In Kopenhagen raakte hij bevriend met twee families: de families Collins en Wulff. Bij hen vond hij een soort van tweede thuis. Hij had nu wel de hogere klasse van de hoofdstad leren kennen, maar het was niettemin pijnlijk om altijd afhankelijk te zijn van de bereidwilligheid van anderen. HCA had gekozen om te leven van zijn kunst en kon dus maar één kant uit: niet bij de pakken blijven zitten en blijven proberen. Het was moeilijk om zich op te werken op de sociale ladder.

Terug op school. Zal ik ooit wegraken?
Hans Christian werd in Slagelse en Elsinore naar school gestuurd, maar deed er alles aan om contact te houden met zijn nieuwe vrienden in Kopenhagen. Hij probeerde zichzelf, maar ook de mensen rondom zich, ervan te overtuigen dat dit slechts tijdelijk was en dat hij vast van plan was om terug te keren. Tegelijkertijd waren deze contacten voor HCA, die toch van bescheiden komaf was, een ideale manier om de cultuur en opvoeding van de burgerij te leren kennen in het Kopenhagen van de Gouden Eeuw. Hans Christian, die erg gevoelig en sentimenteel was, maakte zich de lichtvoetige en ironische gevatheid van de Kopenhagenaars eigen.

De periode op school was niet zijn meest gelukkige tijd. HCA woonde bij het schoolfhoofd, Meisling, met wie hij het niet erg goed kon vinden. Men had Hans Christian wijsgemaakt dat die opvoeding noodzakelijk was als hij wou vooruitkomen in de wereld. Hij spande zich dan ook in en behaalde redelijk goede cijfers.

Ik ben terug! Eindelijk ben ik een echte schrijver!
Andersen keerde terug naar Kopenhagen en gaf in eigen beheer zijn eerste boek Fodrejse uit ( Een wandeling langs het Holmenkanaal vanaf het oostelijke punt van Amager in de jaren 1828 en 1829), aangezien zijn uitgever Reitzel de prijs die HCA had gevraagd, niet wou betalen. De eerste oplage van 500 exemplaren was heel snel uitverkocht, waarop Reitzel zich bereid verklaarde alsnog de tweede uitgave te financieren.

HCA ging aan de universiteit studeren, maar bleef ondertussen schrijven. Een aantal toneelstukken en gedichten werd gepubliceerd met enig succes. Daardoor verwierf Andersen stilaan enig aanzien in Kopenhagen. Tijdens een uitstap naar het platteland werd hij verliefd op Riborg Voigt. Het meisje was echter al verloofd en beantwoordde zijn gevoelens niet. Andersen is nog een paar keer verliefd geworden, maar telkens met dezelfde ongelukkige afloop. Nooit heeft hij het geluk mogen ervaren van een relatie die pure vriendschap oversteeg.

In 1835 werden zijn eerste sprookjes gepubliceerd in Denemarken. Slechts na enkele jaren werden zij erkend als iets bijzonders. Vooral de Duitsers bleken erg van de karaktervolle en grappige sprookjes te houden. Andersen was zowat de eerste auteur die het schrijven van kinderboeken ernstig nam. In tegenstelling tot andere auteurs die een volwassen taalgebruik hanteerden met een opvoedkundig oogmerk, koos hij voor eenvoudige taal, want zijn bedoeling was kinderen te amuseren. Hij kreeg hiervoor veel kritiek te slikken, maar het is wellicht een belangrijke verklaring voor de populariteit van zijn sprookjes.

Naar het buitenland en beroemd worden
Andersen bleef zich bewust van het belang van een sociaal netwerk. Voor artiesten uit die tijd waren wereldtournees ongeveer net zo belangrijk als voor rockbands in onze tijd. Ze waren nodig, want ze zorgden ervoor dat men fans kreeg of dat mensen fan bleven. HCA werd een regelmatige gast in Deense en buitenlandse landhuizen en in de residenties van koningen en prinsen in Denemarken en ver daarbuiten.

Andersen ging naar het buitenland op reis, eerst naar Duitsland en Italië. Later bezocht hij ook de rest van Europa. Duitsland werd zijn tweede thuis. Hij had er veel vrienden. 29 reizen, waaraan hij ongeveer negen jaar van zijn leven besteedde, leidden hem erg vaak naar of door Duitsland.

De reis naar Italië leverde inspiratie op voor de roman De improvisator, die veel succes kende in Denemarken, maar ook internationaal.

Vanaf 1835 nam HCA zijn beroemdheid een hoge vlucht, vooral dankzij het succes van zijn romans in Duitsland. Pas tien jaar later werden zijn sprookjes de grootste bron van succes. Ze waren verantwoordelijk voor zijn uitzonderlijk goede reputatie in Duitsland. Zijn doorbraak in zowel Engeland als Amerika dateert ook van die tijd. Daar waren zijn sprookjes en romans zowat even populair in het begin.

Andersen was erg geïnteresseerd in nieuwe technologie en schreef met groot enthousiasme over zijn eerste treinreis. Hij had veel bewondering voor de industrie en haar realisaties. Hij was ook dol op de nieuwe communicatiemiddelen. HCA was als één van de eersten getuige van de werking van de telegraaf. Zijn overtuiging was dat deze uitvinding van de wereld een grote spirituele staat zou maken, zoals velen vandaag geloven dat het internet dat zal bewerkstelligen.

Werkelijk gevierd
In 1846 werd Andersen geridderd door de Pruisische koning Friedrich Wilhelm IV. In 1851 ontving hij een eredoctoraat van de universiteit van Kopenhagen. In 1859 kende koning Maximiliaan II van Beieren hem ook al een ereteken toe.

Andersen was slechts een paar keer naar zijn geboortestad Odense teruggekeerd sinds zijn jeugd. In 1867 werd hij echter tot ereraadslid benoemd in Denemarken. Odense wilde uiteraard zijn beroemde zoon ook huldigen en gaf hem in december van datzelfde jaar de sleutel van de stad.

In 1869 werd hij benoemd tot Ridder in de Orde van Dannebrog en in 1875 zelfs tot Commandeur in diezelfde orde.

Hans Christian Andersen stierf in augustus 1875 en werd begraven in het Assistenskerkhof in Kopenhagen.